Historia TPD

Idea zorganizowania Towarzystwa Przyjaciół Dzieci powstała w 1880 roku w Warszawie, w środowisku lekarzy, prawników i pedagogów. Jej inicjatorami byli m.in.: Jan Jeleński, Eryk Jachowicz, Wiktor Kosmowski, Adam Goltz, Stanisław Markiewicz. Opracowali oni statut Towarzystwa, którego celem była różnorodna działalność opiekuńcza. Starania o powołanie Torwarzystwa i zatwierdzenie statutu trwały kilkanaście lat, lecz bez rezultatów. Władze zaborcze wyraziły jedynie zgodę na zorganizowanie Towarzystwa Opieki nad Ubogimi Matkami i ich Dziećmi, o węższym i filantropijnym zakresie działania.
W 33 lata później w Krakowie na nowo odżyła ta idea. W połowie grudnia 1911 roku powołano Towarzystwo Przyjaciół Dzieci. Jego twórcami byli znani w środowiskach robotniczych i inteligenckich działacze: Roman i Maria Bogdani, Bronisława Bobrowska, Helena Boguszewska, Marian Falski, Tomasz Janiszewski, Alfred Merc, Stanisław Nowak, Helena Radlińska i inni. Działalnością Towarzystwa kierowała długoletnia jego przewodnicząca Bronisława Bobrowska, organizując placówki opiekuńcze i sosując nowatorskie metody wychowania opisane przez nią w książce "Rzeczpospolita Dziecięca". Towarzystwo swą działalność ograniczyło jednak tylko do regionu krakowskiego a prowadziło ją do 1939 roku (tajnie w czasie okupacji) i w pierwszych latach po wyzwoleniu.
Na pozostałym terenie kraju, pod egidą PPS - w dużych miastach, (skupiając się nad pomocą dla dzieci robotników), od 1919 działało zaś Robotnicze Towarzystwo Przyjaciół Dzieci (RTPD). TPD z Krakowa było członkiem współdziałającym RTPD.
RTPD prowadziło zakłady opiekuńcze i wychowawcze, poradnie higieniczno - lekarskie, i wychowawcze, prewentoria i sanatoria, żłobki i przedszkola, ogródki jordanowskie, półkolonie i kolonie wypoczynkowe, szkoły, `swietlice, biblioteki, imprezy i teatrzyki, wydawnictwa dziecięce, broszury dla rodziców. Na szczególne podkreślenie zasługuje środowiskowa praca wychowawcza wśród dzieci prowadzona przez żoliborski oddział RTPD działający w osiedlu Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej od roku 1927, a wiec od roku oddania pierwszych mieszkań.
Zdecydowanie gorzej przedstawiała się sytuacja zapewnienia pomocy i opieki dziecku wiejskiemu.
Inicjatywy organizacji tej opieki wypływały głównie z kół gospodyń wiejskich i kół młodzieży wiejskiej. Dopiero po wojnie, 17 grudnia 1945 roku Związek Młodzieży Wiejskiej Wici podjął uchwałę o powołaniu Chłopskiego Towarzystwa Przyjaciół Dzieci. Działalność ChTPD z konieczności została skoncentrowana na udzielaniu pomocy zdrowotnej i materialnej, głównie na terenach zniszczonych, gdzie przez wiele miesięcy mieszkano w prowizorycznych pomieszczeniach. Działalność ta wspierana była przez organizacje zagraniczne. ChTPD objęło badaniami ponad 70 tys. dzieci, do zakładów leczniczych skierowało 5 tys. dzieci, zorganizowało 1600 dziacińców oraz 249 przedszkoli.

dalej